الفيض الكاشاني

376

راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى )

كردن تكبّر ورزيدن و تواضع نكردن ضرورتى ندارد ، همچنين مىتوانى به بدعت‌گذار و فاسق بنگرى به اين گمان كه بسا ارزش آنها در پيشگاه خدا در آخرت بيشتر باشد سبب فرجام نيكى كه قبلا در ازل بر ايشان معين شده و عاقبت بدى كه در ازل براى تو معيّن شده و تو از آن بىخبرى و با اين حال به خاطر دوست داشتن مولايت و به امر او [ به آن دو ] خشم مىگيرى ، هر گاه كارى انجام شود كه مولا را بد آيد با تواضع كردن به كسى كه ممكن است در پيشگاه خدا در آخرت مقرب‌تر از تو باشد ؛ بعضى از علماى زيرك چنين هستند و بيم و تواضع دارند ، اما شخص مغرور تكبّر مىورزد و به خود بيش از ديگران اميد دارد با اين كه از فرجام بىخبر است و اين كمال خودخواهى است . اين است راه تواضع كردن براى كسى كه معصيت خدا كرده يا معتقد به بدعت است با خشم گرفتن بر او و پرهيز از وى به حكم امر مولا . عامل هفتم تكبّر كردن به ديندارى و عبادت است و آن نيز براى عابدان بلاى بزرگى است و راه دفع آن بلا آن است كه قلب خود را به تواضع در برابر ديگر بندگان ملزم سازد و بداند كه شايسته نيست بر كسى كه در علم بر او مقدّم است به هر صورت كه باشد تكبّر ورزد ، چرا كه از فضيلت علم آگاه مىباشد و خداى متعال فرموده است : هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ . « 153 » و رسول خدا ( ص ) فرمود : « برترى عالم بر عابد مانند برترى من بر فروترين مرد از يارانم است ؛ « 154 » و ديگر آيات و رواياتى كه در فضيلت عالم وارد شده است . اگر عابد بگويد : اين فضيلت براى عالمى است كه به علم خود عمل كند و اين عالم گنهكارى است در پاسخ به او گفته مىشود : مگر نمىدانى كه نيكىها ، بديها و گناهان را از بين مىبرد و چنان كه علم ممكن است حجتى بر عالم باشد ، ممكن است

--> ( 153 ) زمر / 9 : آيا كسانى كه مىدانند با كسانى كه نمىدانند يكسانند ؟ ( 154 ) اين حديث را ترمذى در ( سنن ) ، ج 10 ، ص 157 ، از حديث ابو امامه باهلى روايت كرده و پيش از اين در كتاب علم گذشت .